Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam trong quý I/2026 ghi nhận những biến động đáng chú ý với quy mô đạt 1,17 triệu tỷ đồng, tương đương 9,1% GDP. Dù giá trị phát hành tăng 22% so với cùng kỳ năm trước, thị trường vẫn diễn biến khá trầm lắng do ảnh hưởng của yếu tố mùa vụ và tâm lý thận trọng của nhà đầu tư. Điều đáng chú ý là lãi suất phát hành đã tăng mạnh, với mức cao nhất lên đến 13,5%/năm, phản ánh áp lực từ môi trường lãi suất gia tăng.
Mặt bằng lãi suất tăng cao phản ánh áp lực thanh khoản
Các đợt phát hành gần đây cho thấy xu hướng lãi suất leo thang rõ rệt. Công ty Phát Đạt vừa phát hành 56.000 trái phiếu với lãi suất 11%/năm cho cả kỳ hạn 12 tháng và 24 tháng, trong khi mức lãi suất cao nhất từ đầu năm đạt 13,5%/năm. Mức lãi suất này cao hơn đáng kể so với giai đoạn 2023-2025 khi lãi suất trung bình dao động 7-9%/năm. Áp lực gia tăng này xuất phát từ việc xung đột Mỹ-Iran đẩy giá năng lượng tăng cao, tạo rủi ro lạm phát và thu hẹp dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước. Chênh lệch lợi suất giữa các nhóm tín dụng nhiều khả năng sẽ tiếp tục giãn rộng, yêu cầu doanh nghiệp có hồ sơ tín nhiệm tốt mới tiếp cận được nguồn vốn với chi phí hợp lý.
Chất lượng tín dụng cải thiện đáng kể
Một điểm sáng đáng ghi nhận là chất lượng tín dụng đã cải thiện rõ rệt. Tỷ lệ chậm trả trái phiếu trong quý I/2026 đã giảm về gần mức 0%, so với mức 3-5% của các quý trước đây. Đặc biệt, hoạt động xử lý nợ chậm trả được đẩy mạnh với giá trị thu hồi đạt khoảng 5.000 tỷ đồng, nâng tỷ lệ thu hồi lũy kế lên 46%. Con số này cho thấy các biện pháp tái cơ cấu và xử lý nợ xấu đã phát huy hiệu quả. Việc cải thiện hồ sơ tín nhiệm của các tổ chức phát hành không chỉ giúp giảm rủi ro hệ thống mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của thị trường. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tổng giá trị trái phiếu đáo hạn năm 2026 là 190.400 tỷ đồng, tuy thấp hơn 1,7% so với năm 2025 nhưng vẫn tạo áp lực không nhỏ.
Triển vọng và rủi ro trong nửa cuối năm 2026
Lợi suất trái phiếu doanh nghiệp được dự báo sẽ nhạy cảm hơn với diễn biến thị trường tiền tệ. Trong bối cảnh lãi suất có xu hướng tăng nhẹ do áp lực lạm phát từ giá năng lượng, các doanh nghiệp cần chuẩn bị cho việc chi phí vốn gia tăng. VISRating nhận định môi trường tín nhiệm tại Việt Nam đang chịu tác động từ các yếu tố địa chính trị quốc tế, đòi hỏi sự thận trọng trong đánh giá rủi ro. Mặc dù vậy, với tỷ lệ trái phiếu đến hạn năm 2026 thấp hơn năm trước và chất lượng tín dụng được cải thiện, thị trường vẫn có nền tảng vững chắc để phát triển ổn định.
Khuyến nghị chiến lược cho nhà đầu tư HNW
Đối với nhà đầu tư cá nhân có tài sản ròng cao, thời điểm này mang lại cơ hội đầu tư hấp dẫn với lãi suất 11-13,5%/năm. Tuy nhiên, cần áp dụng chiến lược đầu tư có chọn lọc: ưu tiên trái phiếu của các doanh nghiệp có rating từ BB+ trở lên và tỷ lệ nợ/EBITDA dưới 3 lần. Nên phân bổ danh mục với 60% trái phiếu kỳ hạn ngắn (12-18 tháng) để tận dụng xu hướng lãi suất tăng, và 40% kỳ hạn trung hạn (24-36 tháng) để khóa lợi nhuận. Đặc biệt chú ý các doanh nghiệp bất động sản và năng lượng có khả năng chịu tác động mạnh từ biến động vĩ mô. Với tổng áp lực đáo hạn 190.400 tỷ đồng, nên tập trung vào các doanh nghiệp có tỷ lệ thanh khoản hiện tại trên 1,2 lần và dòng tiền tự do dương trong 2 năm liên tiếp.