Ngày 1/7/2026, Thông tư số 25/2026/TT-NHNN chính thức có hiệu lực, nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40%. Thời điểm ra đời không phải ngẫu nhiên: dư nợ tín dụng toàn hệ thống tính đến 26/6/2026 đã chạm 19,97 triệu tỷ đồng, tăng 7,41% so với cuối 2025 và tăng tới 18,1% so với cùng kỳ năm trước — trong khi huy động vốn không theo kịp tốc độ đó. Nhưng đằng sau con số 40% tưởng chừng đơn giản là một phép tính rủi ro phức tạp hơn nhiều.

Toán Học Của Thông Tư 25: 1,3–1,5 Triệu Tỷ Đồng Được Giải Phóng

NHNN công bố vốn huy động ngắn hạn chiếm 80–90% tổng vốn huy động toàn hệ thống, tương đương khoảng 13,6–15,3 triệu tỷ đồng tính trên tổng quy mô tiền gửi 17 triệu tỷ đồng hiện tại. Nếu áp dụng phép tính đơn giản: mức tăng 10 điểm phần trăm (từ 30% lên 40%) nhân với nguồn vốn ngắn hạn, hệ thống ngân hàng lý thuyết có thêm 1,36–1,53 triệu tỷ đồng có thể bơm vào tín dụng trung dài hạn mà không vi phạm quy định.

Đây là con số không nhỏ — tương đương khoảng 6,8–7,7% tổng dư nợ tín dụng hiện tại. Trong bối cảnh tín dụng bất động sản và hạ tầng đang khát vốn, Thông tư 25 thực chất là một van điều tiết được nới lỏng có chủ đích. Câu hỏi quan trọng hơn: ai hưởng lợi trực tiếp, và ai gánh rủi ro gián tiếp?

Nghịch Lý Lãi Suất: NHNN Giữ Nguyên Điều Hành Nhưng Thị Trường Tự Tăng

Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà khẳng định NHNN giữ nguyên lãi suất điều hành trong suốt 6 tháng đầu 2026. Tuy nhiên, thị trường đang tự vận động theo hướng ngược lại. Lãi suất huy động thỏa thuận đã vượt 9%/năm tại nhiều ngân hàng — PVcomBank áp 10%/năm cho kỳ hạn 12–13 tháng với khách hàng gửi từ 2.000 tỷ đồng trở lên, 📈MSB áp 9%/năm với ngưỡng 500 tỷ đồng. Ngay cả trên kênh bán lẻ đại chúng, Cake by VPBank đã niêm yết 8,9%/năm và SeABank đạt 8,55%/năm.

Trong cùng tuần đó, Bắc Á Bank trở thành ngân hàng đầu tiên tăng lãi suất niêm yết chính thức trong tháng 7/2026, điều chỉnh tăng 0,2 điểm phần trăm, đưa lãi suất kỳ hạn 6–11 tháng lên 7,05%/năm. Động thái này có thể khởi động một vòng điều chỉnh dây chuyền tại các ngân hàng nhỏ và vừa trong những tuần tới.

Nghịch lý ở đây rất rõ: lãi suất điều hành đứng yên, nhưng lãi suất thực tế trên thị trường đang leo thang. Thông tư 25, vô hình trung, có thể làm giảm áp lực thanh khoản tức thời — nhưng đồng thời gửi tín hiệu cho thị trường rằng hệ thống đang cần thêm dư địa, điều này lại củng cố kỳ vọng lãi suất tiếp tục tăng.

Rủi Ro Kỳ Hạn Thế Hệ Mới: Bài Học Từ 2011–2013 Chưa Cũ

Việt Nam từng trải qua giai đoạn 2011–2013 với tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn ở mức rất cao, dẫn đến căng thẳng thanh khoản hệ thống nghiêm trọng và buộc NHNN phải can thiệp bằng tái cấp vốn khẩn cấp. Quy định giới hạn tỷ lệ này được thiết kế chính xác để tránh lặp lại kịch bản đó.

Nay, khi tỷ lệ được nới từ 30% lên 40%, câu hỏi về rủi ro kỳ hạn (maturity mismatch risk) trở nên thực chất hơn. Với vốn huy động ngắn hạn chiếm 80–90% tổng nguồn vốn, ngân hàng đang dùng tiền gửi kỳ hạn 1–6 tháng để tài trợ cho vay bất động sản 10–20 năm. Nếu người gửi tiền đồng loạt rút vốn — trong kịch bản lãi suất tiếp tục tăng và xuất hiện cơ hội đầu tư hấp dẫn hơn — áp lực rollover (đảo hạn) sẽ rất lớn.

Điểm đáng chú ý: Thông tư 25 được ban hành đúng lúc tăng trưởng tín dụng 18,1% vượt xa huy động. Nới tỷ lệ trong điều kiện thanh khoản đã căng là quyết định mang tính hai mặt — giải quyết vấn đề tức thời nhưng có thể mở rộng lỗ hổng cấu trúc về trung hạn.

Khuyến Nghị Thực Hành Cho Nhà Đầu Tư

Từ bức tranh trên, nhà đầu tư cá nhân và tổ chức nên cân nhắc các hành động cụ thể sau:

Thứ nhất, không bị cuốn theo cuộc đua lãi suất thỏa thuận cao. Mức 9–10%/năm tại PVcomBank hay 📈MSB yêu cầu hạn mức gửi từ 500 tỷ đến 2.000 tỷ đồng — hoàn toàn ngoài tầm với nhà đầu tư cá nhân thông thường. Với quy mô nhỏ hơn, mức 8,55–8,9%/năm tại các ngân hàng số là thực tế hơn, nhưng cần kiểm tra kỹ điều kiện rút trước hạn.

Thứ hai, ưu tiên kỳ hạn trung (6–12 tháng) thay vì dài hạn trong giai đoạn này. Khi lãi suất có xu hướng còn tăng, khóa tiền vào kỳ hạn 18–24 tháng với lãi suất hiện tại có thể bỏ lỡ mức cao hơn trong quý IV/2026. Bắc Á Bank vừa tăng kỳ hạn 6–11 tháng lên 7,05% là tín hiệu đầu tiên của một chu kỳ điều chỉnh rộng hơn.

Thứ ba, theo dõi sát chỉ số LDR (Loan-to-Deposit Ratio) của ngân hàng mà mình gửi tiền hoặc đầu tư cổ phiếu. Thông tư 25 nới tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay dài hạn, nhưng không thay đổi giới hạn LDR. Các ngân hàng có LDR đã ở ngưỡng cao (trên 90%) và đang phụ thuộc nhiều vào vốn ngắn hạn sẽ là đối tượng chịu rủi ro thanh khoản lớn nhất nếu môi trường lãi suất biến động mạnh.

Thứ tư, nhìn Thông tư 25 như một chỉ báo chu kỳ tín dụng. Khi cơ quan quản lý phải nới quy định để hệ thống đáp ứng nhu cầu vốn, điều đó cho thấy nền kinh tế đang trong pha mở rộng mạnh — điều này hỗ trợ cổ phiếu ngân hàng trong ngắn hạn, nhưng nhà đầu tư dài hạn cần định giá thêm phần rủi ro nợ xấu trung hạn phát sinh từ tín dụng tăng tốc trong điều kiện lãi suất cao.

Thông tư 25 không phải tin xấu hay tin tốt đơn thuần — nó là tấm gương phản chiếu trạng thái thực sự của hệ thống tài chính Việt Nam giữa năm 2026: tăng trưởng mạnh, nhưng đang bắt đầu chạm giới hạn cấu trúc.