Con số 428.000 tỷ đồng tài sản mà Techcombank Private công bố đang quản lý, cùng với việc BIDV triển khai trung tâm private banking với dịch vụ hoạch định tài sản và cấu trúc thừa kế, đang tạo ra một sự nhầm lẫn nguy hiểm trên thị trường: nhiều người bắt đầu gọi các dịch vụ này là "family office". Nhưng dữ liệu từ Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam cho thấy một thực tế khác – chỉ 19.517 trong tổng số 12.610.253 tài khoản giao dịch tính đến cuối tháng 2/2026 thuộc về nhà đầu tư tổ chức, tương đương 0,1548%. Khoảng trống này không chỉ phản ánh sự thiếu vắng nhà đầu tư tổ chức, mà còn phơi bày một lỗ hổng cấu trúc sâu hơn: Việt Nam chưa có khung pháp lý riêng cho mô hình family office độc lập, tách biệt khỏi hệ thống ngân hàng thương mại.
Xung đột lợi ích ẩn trong mô hình lai
Về bản chất, private banking là dịch vụ do ngân hàng thương mại cung cấp cho khách hàng cá nhân giàu có, trong đó ngân hàng vừa đóng vai trò người cho vay, vừa là người quản lý tài sản, vừa là người bán sản phẩm đầu tư của chính mình hoặc đối tác liên kết. Family office đúng nghĩa – đặc biệt là single family office (SFO) – hoạt động như một pháp nhân độc lập, chỉ phục vụ lợi ích của một gia tộc duy nhất, không chịu áp lực doanh số bán sản phẩm tài chính.
Khi Techcombank Private quản lý 428.000 tỷ đồng, câu hỏi đặt ra là: bao nhiêu phần trăm trong số tài sản này được phân bổ vào các sản phẩm tín dụng, trái phiếu hoặc bảo hiểm liên kết đầu tư do chính hệ sinh thái Techcombank phát hành? Đây không phải là cáo buộc sai phạm, mà là đặc điểm cấu trúc vốn có của mô hình private banking gắn với ngân hàng – nơi lợi ích của khách hàng và lợi ích của tổ chức tài chính không hoàn toàn tách bạch. Với gia đình sở hữu tài sản từ 50 triệu USD trở lên, mức độ xung đột lợi ích này có thể ăn mòn 1-2% lợi suất ròng mỗi năm do phí ẩn và ưu tiên bán chéo sản phẩm nội bộ.
Khoảng trống pháp lý giữa Nghị định 93 và Nghị định 323
Nghị định 93/2017/NĐ-CP, văn bản pháp lý nền tảng hiện hành, được thiết kế chủ yếu cho các tổ chức tài chính vi mô và mô hình đầu tư tài chính thông thường, không có điều khoản riêng biệt định nghĩa và điều chỉnh single family office như một loại hình pháp nhân đặc thù. Nghị quyết 02/NQ-CP 2024 tạo tiền đề cho trung tâm quản lý tài sản cá nhân tại TP.📈HCM, nhưng đến thời điểm hiện tại vẫn dừng ở mức định hướng chính sách chứ chưa có cơ chế thuế ưu đãi hay quy trình cấp phép cụ thể cho SFO độc lập.
Nghị định 323/2025/NĐ-CP, gắn với sự ra đời của Vietnam International Financial Center (VIFC) được Thủ tướng Phạm Minh Chính công bố ngày 21/12/2025 tại TP.📈HCM và Đà Nẵng, được kỳ vọng sẽ lấp đầy khoảng trống này. Tuy nhiên, tính đến tháng 9/2026, các thông tư hướng dẫn chi tiết về điều kiện thành lập, mức vốn tối thiểu và cơ chế miễn giảm thuế cho family office vẫn chưa được ban hành đầy đủ. Điều này có nghĩa là trong ít nhất 12-18 tháng tới, các gia đình siêu giàu Việt Nam buộc phải lựa chọn giữa hai con đường: sử dụng private banking trong nước với rủi ro xung đột lợi ích, hoặc thành lập family office tại Singapore, Hong Kong với chi phí tuân thủ cao hơn nhưng cấu trúc độc lập rõ ràng.
Bài học từ khung pháp lý 13O và 13U của Singapore
Singapore đã xây dựng hệ thống ưu đãi thuế riêng cho family office thông qua các chương trình 13O (dành cho quỹ trong nước) và 13U (dành cho quỹ có quy mô lớn hơn, tối thiểu 50 triệu SGD), miễn thuế thu nhập từ đầu tư nếu đáp ứng điều kiện về nhân sự địa phương và chi tiêu vận hành tối thiểu. Chính khung pháp lý minh bạch này đã giúp Singapore thu hút hơn 1.400 single family office tính đến cuối 2024, theo Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS).
Việt Nam, với hơn 700.000 cá nhân sở hữu tài sản trên 1 triệu USD theo Knight Frank 2025 và nằm trong top 3 quốc gia châu Á có tốc độ tăng trưởng tài sản tư nhân nhanh nhất, đang có nền tảng tài sản tương đương giai đoạn Singapore bắt đầu xây dựng khung pháp lý family office vào năm 2019-2020. Nhưng khoảng cách về thể chế là rất lớn: Singapore mất khoảng 5 năm để hoàn thiện hệ sinh thái pháp lý, trong khi Việt Nam mới đang ở giai đoạn công bố định hướng thông qua VIFC. Nếu không rút ngắn thời gian ban hành hướng dẫn cụ thể, dòng vốn gia tộc Việt Nam sẽ tiếp tục chảy ra nước ngoài để tìm cấu trúc quản trị minh bạch hơn.
Rủi ro chuyển giao thế hệ khi thiếu cấu trúc độc lập
Vấn đề không chỉ nằm ở hiệu suất đầu tư, mà còn ở khả năng chuyển giao tài sản qua nhiều thế hệ. Một private banking gắn với ngân hàng thương mại về bản chất là mối quan hệ khách hàng-nhà cung cấp dịch vụ, có thể chấm dứt hoặc thay đổi điều khoản bất cứ lúc nào theo chính sách kinh doanh của ngân hàng. Ngược lại, một family office độc lập được thiết kế như một cấu trúc quản trị bền vững, với hội đồng gia tộc, hiến pháp gia đình và quy trình ra quyết định không phụ thuộc vào một tổ chức tài chính duy nhất.
Với đặc thù văn hóa Việt Nam